Hầu hết chúng ta dành phần lớn thời gian trong ngày để ngồi, từ làm việc, học tập đến thư giãn. Trong vô vàn tư thế ngồi, thói quen ngồi vắt chân lên ghế hay bắt chéo chân rất phổ biến, mang lại cảm giác thoải mái nhất thời. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, hành động tưởng chừng vô hại này lại ẩn chứa nhiều nguy cơ tiềm tàng cho sức khỏe, ảnh hưởng đến cột sống, hệ tuần hoàn và nhiều vấn đề khác.
Vì sao nhiều người thích ngồi vắt chân lên ghế?
Thói quen ngồi vắt chân lên ghế hay bắt chéo chân đã trở thành một phản xạ tự nhiên của nhiều người. Lý do chính thường là vì nó mang lại cảm giác thoải mái, giúp thay đổi tư thế và giảm áp lực tạm thời ở một số vùng cơ thể sau khi giữ nguyên một vị trí quá lâu. Đặc biệt, đối với phụ nữ, đây còn là một cách để cảm thấy kín đáo và tự tin hơn trong các trang phục như váy ngắn.
Cảm giác thoải mái tức thời
Sau một thời gian dài ngồi thẳng lưng hoặc giữ nguyên một tư thế, việc vắt chân lên hoặc bắt chéo chân có thể tạo ra một sự thay đổi dễ chịu. Nó giúp thả lỏng các cơ ở chân và hông, đôi khi còn giúp cố định vị trí của cơ thể trên ghế, đặc biệt là khi ghế quá rộng hoặc không có chỗ tựa chân phù hợp. Tuy nhiên, sự thoải mái này chỉ là tạm thời và có thể dẫn đến những hệ lụy lâu dài nếu duy trì liên tục.
Thói quen hình thành từ lâu
Đối với nhiều người, ngồi vắt chân lên ghế đã trở thành một thói quen được hình thành từ khi còn nhỏ. Một số khác học theo từ những người xung quanh hoặc đơn giản là cảm thấy đó là tư thế tự nhiên nhất. Dù nguyên nhân là gì, một khi đã thành thói quen, việc thay đổi lại vô cùng khó khăn, đòi hỏi sự kiên trì và ý thức về sức khỏe.
Ngồi vắt chân lên ghế có hại như thế nào?
Thói quen ngồi vắt chân lên ghế hay gác chân, bắt chéo chân thường xuyên có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến cơ thể mà có thể bạn không ngờ tới. Đây không chỉ là vấn đề về thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống xương khớp, tuần hoàn máu và thần kinh.
Ảnh hưởng đến hệ tuần hoàn và tĩnh mạch chân
Khi bạn ngồi vắt chân lên ghế hoặc bắt chéo chân, áp lực sẽ dồn lên các mạch máu ở vùng chân, đặc biệt là tĩnh mạch khoeo chân. Điều này làm cản trở quá trình lưu thông máu từ chân về tim, khiến máu dễ bị ứ đọng. Theo một số nghiên cứu, việc ngồi bắt chéo chân liên tục có thể làm tăng huyết áp tạm thời và về lâu dài, tăng nguy cơ giãn tĩnh mạch, gây ra các triệu chứng như sưng phù, đau nhức chân, hoặc thậm chí là huyết khối tĩnh mạch sâu.
Tác hại của việc vắt chân lên ghế
Gây áp lực lên cột sống và xương chậu
Tư thế ngồi vắt chân khiến xương chậu bị nghiêng, dồn trọng lực không đều lên cột sống. Để duy trì sự cân bằng, cột sống sẽ phải điều chỉnh theo, dẫn đến tình trạng cong vẹo cột sống, đặc biệt là ở vùng thắt lưng và cổ. Áp lực không đều này kéo dài có thể gây ra đau lưng dưới, đau vai gáy, thậm chí là thoát vị đĩa đệm. Khoảng 60% người trưởng thành thường xuyên ngồi làm việc mắc các vấn đề về cột sống, và một phần nguyên nhân đến từ các thói quen ngồi sai như vậy.
Nguy cơ tê bì, đau nhức cơ bắp
Khi một chân bị vắt lên chân kia, các dây thần kinh ở vùng đùi và bắp chân dễ bị chèn ép. Điều này làm giảm lưu lượng máu và tín hiệu thần kinh đến các vùng đó, gây ra cảm giác tê bì, kim châm khó chịu. Nếu duy trì tư thế này quá lâu, cơ bắp sẽ bị căng cứng, dẫn đến đau nhức và khó chịu, ảnh hưởng đến khả năng tập trung và hiệu suất làm việc.
Tác động xấu đến khớp gối và hông
Việc ngồi vắt chân lên ghế thường xuyên còn tạo áp lực lớn lên khớp gối và khớp háng. Khớp gối bị xoắn vặn không tự nhiên, trong khi khớp háng phải chịu trọng lực lệch tâm. Theo thời gian, điều này có thể làm hao mòn sụn khớp, tăng nguy cơ viêm khớp, thoái hóa khớp, đặc biệt là ở những người lớn tuổi hoặc người có tiền sử về các bệnh lý xương khớp.
Các tư thế ngồi sai phổ biến khác cần tránh xa
Bên cạnh việc ngồi vắt chân lên ghế, có rất nhiều tư thế ngồi sai khác mà chúng ta thường mắc phải trong cuộc sống hàng ngày, đặc biệt là khi làm việc trước máy tính. Những thói quen này, dù nhỏ, nhưng nếu kéo dài có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe xương khớp và tổng thể.
Ngồi gù lưng, cong vẹo cột sống
Ngồi gù lưng là một trong những tư thế sai phổ biến nhất, thường gặp ở cả trẻ em và người lớn. Tư thế này khiến cột sống lưng và cổ bị cong về phía trước, tăng áp lực lên đĩa đệm và dây chằng. Dài ngày sẽ dẫn đến gù lưng, đau mỏi vai gáy, và có thể gây biến dạng cột sống vĩnh viễn. Việc điều chỉnh ghế và bàn làm việc sao cho phù hợp với chiều cao cơ thể là rất quan trọng để hạn chế thói quen này.
Tư thế ngồi làm việc gù lưng
Rướn người về phía trước khi làm việc
Đây là lỗi thường thấy ở nhân viên văn phòng khi màn hình máy tính đặt quá xa hoặc quá thấp. Việc rướn cổ và thân trên về phía trước để nhìn rõ màn hình hoặc tài liệu tạo áp lực lớn lên đốt sống cổ và vai. Tư thế này không chỉ gây đau mỏi cổ vai gáy mà còn làm căng thẳng vùng mắt, dễ dẫn đến các tật khúc xạ như cận thị.
Tư thế ngồi khom người về phía trước
Tựa lưng quá sâu gây căng thẳng
Một số người có thói quen tựa lưng quá sâu vào ghế, đôi khi còn ngả ra sau một góc lớn, với ý định thư giãn. Tuy nhiên, việc tựa lưng quá sâu mà không có điểm tựa vững chắc cho vùng thắt lưng có thể khiến cơ thể bị trượt xuống, gây cong lưng và dồn áp lực lên cột sống dưới. Đồng thời, tư thế này cũng làm tăng khoảng cách giữa mắt và màn hình, buộc mắt phải điều tiết nhiều hơn, gây mỏi mắt và giảm thị lực.
Tư thế ngồi ngửa lưng quá sâu
Ngồi bệt hoặc gác chân lên ghế không đúng cách
Ngoài việc ngồi vắt chân lên ghế theo kiểu bắt chéo, việc ngồi bệt xuống sàn hoặc gác chân lên ghế mà không có sự hỗ trợ phù hợp cũng là một tư thế không tốt. Ngồi bệt lâu ngày có thể ảnh hưởng đến khớp háng và cột sống, trong khi gác chân lên ghế cao quá mức có thể gây chèn ép mạch máu và dây thần kinh ở vùng đùi, dẫn đến tê bì và cản trở lưu thông máu.
Tư thế ngồi bệt
Giải pháp ngồi đúng tư thế bảo vệ sức khỏe lâu dài
Để bảo vệ sức khỏe xương khớp và nâng cao chất lượng cuộc sống, việc điều chỉnh tư thế ngồi là vô cùng quan trọng. Dưới đây là những giải pháp thiết thực để bạn có thể áp dụng ngay, giúp giảm thiểu tác hại từ những thói quen xấu như ngồi vắt chân lên ghế và xây dựng một tư thế chuẩn mực.
Lựa chọn ghế công thái học phù hợp
Đầu tư vào một chiếc ghế công thái học chất lượng là một trong những quyết định sáng suốt nhất cho sức khỏe của bạn. Ghế công thái học được thiết kế để hỗ trợ tối ưu các đường cong tự nhiên của cơ thể, đặc biệt là vùng cột sống thắt lưng và cổ. Với khả năng điều chỉnh độ cao, độ ngả lưng, tựa đầu, và cả tay vịn, những chiếc ghế này giúp bạn duy trì tư thế ngồi chuẩn, giảm áp lực lên các điểm trọng yếu. Hãy đến các cửa hàng của Thế Giới Bàn Ghế để trải nghiệm và tìm kiếm mẫu ghế phù hợp nhất với vóc dáng của mình.
Điều chỉnh bàn làm việc và màn hình hợp lý
Một chiếc ghế tốt cần đi kèm với một bàn làm việc được điều chỉnh hợp lý. Màn hình máy tính nên đặt ngang tầm mắt, cách mắt khoảng 50-70cm để tránh rướn cổ hoặc cúi đầu. Bàn làm việc có thể điều chỉnh độ cao sẽ càng tối ưu, cho phép bạn thay đổi giữa tư thế ngồi và đứng, giảm bớt áp lực liên tục lên cột sống và tránh thói quen ngồi vắt chân. Cổ tay nên giữ thẳng khi gõ phím và sử dụng chuột, khuỷu tay tạo thành góc 90 độ.
Tư thế ngồi chuẩn: Lưng thẳng, chân chạm đất
Tư thế ngồi lý tưởng là giữ lưng thẳng tự nhiên, vai thả lỏng, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn nhà, hoặc sử dụng bục kê chân nếu ghế quá cao. Đầu gối nên tạo thành một góc khoảng 90-100 độ so với hông. Khuỷu tay nên gần cơ thể, tạo một góc khoảng 90 độ khi đặt trên bàn. Tuyệt đối tránh ngồi vắt chân lên ghế hoặc bắt chéo chân để đảm bảo máu lưu thông tốt và phân bổ trọng lực đều.
Tư thế ngồi làm việc đúng chuẩn
Kết hợp đứng và vận động thường xuyên
Dù bạn có tư thế ngồi chuẩn đến đâu, việc ngồi liên tục trong nhiều giờ vẫn không tốt cho sức khỏe. Hãy đặt ra mục tiêu đứng dậy và vận động nhẹ nhàng sau mỗi 30-60 phút. Bạn có thể đi lại, duỗi cơ, hoặc thực hiện vài động tác giãn cơ đơn giản. Nếu có thể, hãy sử dụng bàn nâng hạ chiều cao để luân phiên giữa ngồi và đứng khi làm việc, giúp cơ thể linh hoạt và giảm áp lực lên cột sống hiệu quả hơn.
Những con số đáng báo động về sức khỏe văn phòng
Thói quen ngồi sai tư thế, bao gồm cả việc ngồi vắt chân lên ghế, đã trở thành một vấn đề sức khỏe đáng báo động trong xã hội hiện đại. Theo thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các nghiên cứu y tế, khoảng 80% người trưởng thành sẽ trải qua ít nhất một lần đau lưng trong đời, và phần lớn trong số đó liên quan đến tư thế ngồi làm việc.
Đặc biệt, nhóm nhân viên văn phòng có nguy cơ cao hơn cả. Một khảo sát cho thấy, trung bình một người làm việc văn phòng dành tới 8-10 giờ mỗi ngày để ngồi. Trong số đó, có đến 90% người đang duy trì ít nhất một tư thế ngồi sai phổ biến như gù lưng, rướn cổ hoặc ngồi vắt chân. Tỷ lệ này góp phần làm tăng đáng kể các bệnh lý về xương khớp, thần kinh và tuần hoàn máu. Hơn 30% nhân viên văn phòng cho biết họ thường xuyên bị đau mỏi cổ vai gáy, và 25% gặp các vấn đề về lưng dưới.
Phần lớn các trường hợp đau lưng mãn tính có thể được cải thiện đáng kể thông qua việc điều chỉnh tư thế ngồi và sử dụng các sản phẩm hỗ trợ công thái học. Việc nâng cao nhận thức về tác hại của các tư thế xấu và áp dụng các giải pháp khoa học là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
1. Ngồi vắt chân lên ghế có hại cho phụ nữ mang thai không?
Có. Phụ nữ mang thai nên tránh ngồi vắt chân lên ghế vì nó có thể làm cản trở lưu thông máu đến chân, gây sưng phù và tăng nguy cơ giãn tĩnh mạch, vốn đã dễ xảy ra trong thai kỳ. Ngoài ra, tư thế này còn làm thay đổi trọng tâm cơ thể, gây áp lực thêm lên vùng xương chậu và cột sống thắt lưng, vốn đã chịu tải nặng từ thai nhi.
2. Tư thế ngồi vắt chân có gây ảnh hưởng vĩnh viễn không?
Nếu chỉ thỉnh thoảng ngồi vắt chân trong thời gian ngắn thì tác động thường không vĩnh viễn. Tuy nhiên, việc duy trì tư thế này thường xuyên và trong thời gian dài (vài giờ mỗi ngày trong nhiều năm) có thể dẫn đến những thay đổi cấu trúc xương khớp, cột sống, và mạch máu không thể hồi phục hoàn toàn nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
3. Làm thế nào để bỏ thói quen ngồi vắt chân lên ghế?
Để bỏ thói quen ngồi vắt chân, bạn cần ý thức và kiên trì. Hãy đặt nhắc nhở (ví dụ: chuông báo sau mỗi 30 phút) để kiểm tra tư thế. Sử dụng ghế công thái học hoặc kê chân giúp duy trì tư thế chuẩn. Tập thể dục nhẹ nhàng để tăng cường cơ bắp và sự linh hoạt cũng rất hữu ích.
4. Tôi nên làm gì nếu cảm thấy tê chân khi ngồi vắt chân?
Nếu bạn cảm thấy tê chân khi ngồi vắt chân lên ghế, hãy thay đổi tư thế ngay lập tức. Đứng dậy, đi lại vài bước và thực hiện các động tác duỗi chân nhẹ nhàng để giúp máu lưu thông trở lại. Nếu tình trạng tê bì kéo dài hoặc xuất hiện thường xuyên, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
5. Có loại ghế nào giúp hạn chế việc ngồi vắt chân không?
Ghế công thái học thường được thiết kế với đệm ngồi và tựa lưng hỗ trợ tốt, giúp người dùng duy trì tư thế chuẩn mà không cần phải ngồi vắt chân. Một số mẫu ghế còn có chỗ gác chân tích hợp hoặc khuyến khích sử dụng bục kê chân để đảm bảo chân luôn đặt phẳng trên sàn.
6. Việc ngồi vắt chân có ảnh hưởng đến huyết áp không?
Một số nghiên cứu chỉ ra rằng việc ngồi vắt chân lên ghế có thể làm tăng huyết áp tâm thu và tâm trương một cách tạm thời. Mặc dù không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh cao huyết áp mãn tính, nhưng nó có thể gây áp lực lên hệ tuần hoàn, đặc biệt là ở những người đã có tiền sử về bệnh tim mạch.
Việc hiểu rõ tác hại của thói quen ngồi vắt chân lên ghế và chủ động điều chỉnh tư thế là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe của bản thân. Hãy lắng nghe cơ thể mình, lựa chọn những sản phẩm nội thất phù hợp và duy trì lối sống năng động. Thế Giới Bàn Ghế luôn đồng hành cùng bạn trên hành trình tìm kiếm những giải pháp tối ưu cho không gian làm việc và cuộc sống, góp phần kiến tạo một cuộc sống khỏe mạnh và thoải mái hơn.
